Recensie ‘Als het leven stilstaat’ van dr. Ehsan Natour

Het boek ‘Als het leven stilstaat’ van hartchirurg dr. Ehsan Natour voelt als een heerlijk frisse bries na een hittegolf. Wat een verademing om deze integere ode aan meer menselijkheid in de geneeskunde te lezen! Meer in het bijzonder om te ontdekken dat een enorme mate van medische deskundigheid, technisch vernuft en kunde heel goed samen kunnen gaan met empathisch vermogen, oprechte interesse in de gehele mens en de bereidheid om zichzelf kwetsbaar op te durven stellen.

Vanaf het begin van de opleiding wordt artsen al geleerd dat ze emotioneel afstand moeten houden van hun patiënten. Binnen de beroepsgroep wordt dit immers als de professionele norm gezien omdat artsen zo minder risico lopen dat ze zelf emotioneel belast raken en daardoor hun werk niet (meer) goed kunnen uitvoeren. Ook blijkt dat artsen zelf vaak niet goed weten hoe ze met de emoties van patiënten om moeten gaan waardoor ze deze daarom liever uit de weg gaan.

Dr. Natour laat in zijn boek echter zien dat hij niet alleen letterlijk maar ook figuurlijk dichtbij zijn patiënten durft te komen. Dit doet hij vanuit de wetenschap dat een goede arts-patiëntrelatie een positief effect heeft op het genezingsproces. Vertrouwen in de arts is namelijk cruciaal voor het op gang brengen van zelfgenezende krachten, bijvoorbeeld in de vorm van een versterkt afweersysteem. Zo benoemt hij: ‘Alleen al een opmerking tegen een patiënt als: Dit is beslist niet de eerste moeilijke situatie in je leven kan hem al (…) sterker maken.’ Hoopvol ook om te lezen dat hij vindt dat artsen zich niet zouden moeten fixeren op de tekortkoming, maar juist zoveel mogelijk perspectief zouden moeten bieden aan hun patiënten.

Dr. Natour heeft een oprechte nieuwsgierigheid naar de mens achter de patiënt. Niet voor niets schrijft hij: ‘Ik wil graag weten bij wat voor mens het hart hoort’. Hij wil zijn patiënten én hun naasten, indien de medische situatie en dus de tijd dit toelaat, graag leren kennen. Daar is als arts veel moed voor nodig.

Wat mij ook raakt, is dat dr. Natour er niet voor terugschrikt om mensen aan te raden een ‘hartgesprek’ met zichzelf te voeren: ‘Door contact te maken met uw hart, maakt u contact met uzelf.’ Zelf geeft hij aan dat hij tijdens een operatie het hart ook altijd even begroet. Hij ziet het hart dus als méér dan een kapotte mechanische pomp die gerepareerd moet worden en durft dit ook publiekelijk te delen. Ook daar is als arts veel moed voor nodig.

Dr. Natour is, kortom, een man met een missie. Zo heeft hij in 2019 de Stichting Stilgezet opgericht die tot doel heeft het inzichtelijk en begrijpelijk maken van de emotionele situatie van patiënten en hun naasten voor of na een ingrijpende, vaak levensreddende medische behandeling waardoor de levenskwaliteit wordt vergroot. Door wetenschappelijk onderzoek, het uitgeven van dit boek, een podcast en door inzet van diverse kunstvormen zoals een theaterstuk en een muziekcompositie, wordt er invulling gegeven aan de vragen waar deze mensen mee rondlopen. De stichting wil daarnaast bereiken dat medische professionals preventief de juiste individuele emotionele begeleiding gaan toepassen waardoor mensen sneller terug gaan naar hun uitgangspositie.

Mede daarom houdt dr. Natour in zijn boek een gloedvol pleidooi voor het geven van oprechte aandacht zodat patiënten zich gezien en gewaardeerd voelen; draagt hij het belang uit van het flexibel kunnen omgaan met de uitdagingen van het leven en geeft hij door middel van een crisiscurve waardevolle inzichten in de verschillende fases en de ervaren levenskwaliteit als mensen een zware hartoperatie moeten ondergaan.

‘Als het leven stilstaat’ verdient het daarom om zo breed mogelijk te worden gelezen, zowel door patiënten en hun naasten als door artsen en andere zorgprofessionals. Sterker nog, dit zou verplichte kost moeten zijn in elke geneeskunde-opleiding.

Voor mij is dr. Natour de Nederlandse dr. Bernie Siegel. Dr. Siegel is een Amerikaanse chirurg die het al in de jaren tachtig heeft aangedurfd om zijn nek uit te steken in de toenmalige medische wereld. In zijn beroemde bestseller ‘Love, Medicine and Miracles’ beschrijft hij wat er met zijn patiënten én met hemzelf gebeurde toen hij de professionele afstand deels liet varen en emotioneel dichter bij zijn patiënten durfde te komen. Ook hij heeft dankzij zijn jarenlange ervaringen van nabij gezien dat de houding van de arts een enorm grote rol speelt in de zelfhelingsprocessen van zijn patiënten.

Nu alleen nog erop vertrouwen dat ook ‘Als het leven stilstaat’ zo snel mogelijk een bestseller wordt zodat dit belangrijke boek wereldwijd zoveel mogelijk harten mag raken.