Wist je dat … placebo’s zelfs werken als mensen weten dat het een nepmedicijn is?

Open label placebo’s, ook wel ‘placebo’s met open vizier’ genoemd, zijn nepmedicamenten – zonder werkzame stof – waarbij voor de toediening eerlijk tegen mensen wordt gezegd dat het placebo’s zijn. Maar zelfs deze open label placebo’s blijken in de praktijk te werken!

Dat open label placebo’s effectief kunnen zijn, komt allereerst omdat je hersenen hebben geleerd om bepaalde handelingen in verband te brengen met een positief resultaat. In dit geval wordt het hele ‘medicatieritueel’ van het pakken van een pil uit een doosje, het inschenken van een glas water en het op gezette tijden innemen van die neppil door je brein ‘herkend’ en geassocieerd met klachtenvermindering.

Deze verwachting verandert de biochemische en neurale circuits van je hersenen waardoor je daadwerkelijk lichaamseigen pijnstillers en andere helende stoffen gaat aanmaken, zélfs als je dus weet dat het een nepmedicament betreft.(1)

Een bijkomende verklaring voor het effect van een open label placebo is dat het verkondigen van een tegenstrijdige boodschap – ‘Het is een pil zonder werkzame stof’ versus ‘Maar we weten uit onderzoek dat het toch zou kunnen helpen’ – zou kunnen leiden tot een verminderde gevoeligheid voor verschillende subjectieve klachten.(2)

Zo zie je maar weer hoe sterk het associatievermogen van je brein is!

(1) Elisa Frisaldi, Alessandro Piedimonte and Fabrizio Benedetti. ‘Placebo and Nocebo Effects: A Complex Interplay Between Psychological Factors and Neurochemical Networks’, January 2015 The American journal of clinical hypnosis 57(3):267-284. DOI: 10.1080/00029157.2014.976785.

(2) Ongaro G, Kaptchuk TJ. ‘Symptom perception, placebo effects, and the Bayesian brain’, Pain. 2019 Jan; 160(1):1-4.