Lezing ‘Optimale mentale voorbereiding op een operatie’ voor artsen in opleiding MUMC+!

Mooi nieuws! Op 27-2 a.s. geef ik mijn lezing ‘Zelfherstel van Binnenuit: optimale mentale voorbereiding op een operatie’ aan alle artsen in opleiding (AIOS) van het Maastricht UMC+.

Tijdens de PlusLunch, een vorm van Discipline Overstijgend Onderwijs, zal ik mijn succesvolle ervaring met mentale prehabilitatie in voorbereiding op een zware buikoperatie delen en uitgebreid stilstaan bij de wetenschap achter de biologische effecten van mindset, stress en overtuigingen van patiënten op postoperatieve uitkomsten.

Preoperatieve angst, piekeren, pessimisme en bezorgdheid zorgen voor activering van de stressrespons en leiden postoperatief tot meer pijn, onderdrukking van de afweer, verhoogd risico op infecties en complicaties, vertraagde wondheling, verminderde functionaliteit, misselijkheid en overgeven, langere opnameduur, frequentere heropnames en verhoogde overlijdenskans bij hartoperaties. Andersom blijkt dat patiënten die met optimisme, vertrouwen en openheid de ingreep ondergaan juist minder pijn, sterkere afweer, beter en sneller herstel en betere psychologische aanpassingen na hartoperaties ervaren.

Daarnaast is belangrijk met welk verwachtingspatroon een patiënt de operatiekamer ingaat, zo blijkt uit de wetenschap achter het placebo-effect en nocebo-effect. Een negatief verwachtingspatroon geeft risico’s op het ontstaan van het nocebo-effect: het gezondheidsbeschadigende effect dat optreedt omdat het brein in reactie op het negatieve verwachtingspatroon ongunstige stoffen en mechanismes activeert die o.a. zorgen voor meer pijn, slechter herstel, misselijkheid bij voorbaat (bij kankerpatiënten die chemotherapie ondergaan) en het ervaren van bijwerkingen.

Daarentegen is wetenschappelijk bewezen dat patiënten met een positief verwachtingspatroon profiteren van het optreden van het placebo-effect: het gezondheidsbevorderende effect dat ontstaat omdat het brein n.a.v. het positieve verwachtingspatroon psychoneuro-immunologische en psychoneuro-endocrinologische mechanismes activeert die o.a. leiden tot pijn-, depressie- en angstvermindering, sneller herstel alsmede tot positieve veranderingen van het ademhalingsstelsel en het cardiovasculaire en hormonale systeem. Dit alles zorgt ook voor enorme zorgkostenbesparing.

Daarom is het enerzijds noodzakelijk om bange patiënten tijdig voor hun operatie hersentraining aan te bieden in de vorm van regelmatige meditaties, affirmaties en visualisaties zodat hun negatief verwachtingspatroon wordt omgebogen naar een positief verwachtingspatroon. Anderzijds is het noodzakelijk dat artsen zich realiseren dat zij verschillende mogelijkheden hebben om het verwachtingspatroon van hun patiënten zo positief mogelijk te beïnvloeden. Zo kan het risico op het nocebo-effect worden geminimaliseerd en de kans op het placebo-effect worden
gemaximaliseerd.

Ik verheug me erop om dit belangrijke gedachtegoed met jonge artsen te mogen delen!

Met dank aan Florentine Zeldenrust en Suzanne Geuskens voor de uitnodiging.