In Dagblad De Limburger van 23 februari 2026 schrijft journalist Vincent Janssen over nieuw Limburgs onderzoek dat het placebo-effect bewijst bij maagpijn. ‘De Maastrichtse hoogleraar Daniel Keszthelyi gaf patiënten neppillen en zag ze even snel opknappen als mensen met echte pijnstillers. Een doorbraak, “maar het zit niet zomaar tussen de oren”‘.

Men kwam hier – zo leid ik uit het artikel af – toevallig achter omdat onderzoekers eigenlijk de bestaande echte medicatie wilde optimaliseren aangezien deze ook bijwerkingen had. In dat onderzoek kreeg een deel van de proefpersonen een neppil (placebo) ter controle. Janssen citeert Keszthelyi als hij schrijft: ‘Tot onze grote verbazing bleek dat de neppil even goed werkt als het echte middel. (…) De studie laat vooral zien dat het geloof dat je een medicijn krijgt, blijkbaar belangrijker is dan het middel zelf.’

Mooi nieuws, niet alleen voor de onderzoekers maar vooral voor de betrokken patiënten die last hebben van maagpijn. Alleen is het pijnstillend effect van placebo’s niet bepaald ‘nieuw’ te noemen en vind ik die ‘grote verbazing’ daarover op mijn beurt daarom best verbazingwekkend.

Ik bestudeer de wetenschap achter placebo’s inmiddels sinds 2016, wijdde een aanzienlijk deel van mijn boek ‘Zelfherstel van Binnenuit’ eraan en maak al jarenlang gebruik van de onderliggende mechanismes als basis van mijn hersentraining. Ook besteed ik via de Academie voor Zelfherstel en in menig blog regelmatig uitgebreid aandacht aan dit onderwerp.

Juist bij pijnklachten is al keer op keer bewezen dat placebo’s – mits onder de juiste omstandigheden toegediend zodat de patiënt de verwachting krijgt dat er pijnstilling zal optreden –  dezelfde pijnstillende effecten kunnen sorteren en zelfs dezelfde hersengebieden kunnen activeren als de echte pijnmedicatie.

Zelf ben ik daarvan het beste voorbeeld. In 2016 heb ik me als voorbereiding op mijn zware buikoperatie intensief ingeprent dat ik geen pijn zou hebben en dat ik supersnel zou herstellen, Hiervoor heb ik gebruik gemaakt van de mind-body technieken van meditaties, affirmaties en visualisaties. Dankzij deze voorbereiding ging ik met vol vertrouwen en optimisme de OK in en verwachtte ik ook de beste mogelijke uitkomsten. Toen ik wakker werd uit de narcose had ik helemaal géén pijn en heb ik dus ook geen enkele keer hoeven te drukken op de morfinepomp. Sterker nog, ik heb nog geen paracetamol gehad! Bovendien ben ik in slechts een paar dagen tijd hersteld in plaats van de voorspelde 6 tot 8 weken.

Deze ervaring en de wetenschap hierachter gebruik ik sindsdien om andere mensen te helpen zich optimaal op hun operatie of medische behandeling voor te bereiden.

Daarom verheugt het me op de site van mumc.nl over het eerdergenoemde onderzoek de volgende passage te lezen: “Of iemand zich beter voelt, hangt dus eerder samen met wat die verwacht, dan met wat er daadwerkelijk in het pilletje zit,” zegt Keszthelyi. “Dat is de essentie van het placebo-effect. En dat is geen zwakte, maar juist iets waar we ook in de spreekkamer beter gebruik van kunnen maken.”

Prachtig dat deze arts en onderzoeker (ik zou bijna zeggen: eindelijk!) inziet dat het placebo-effect juist in het belang van zijn eigen patiënten bewust kan worden ingezet. Niet in plaats van reguliere geneeskunde, maar in aanvulling daarop.

Dat is wat ik noem vooruitgang!

Heal well, feel well!