Graag deel ik het belangrijke bericht van Wim Tilburgs, voorzitter van de Stichting Je Leefstijl Als Medicijn van 29-9-2024 dat concludeert dat in de zorg m.b.t. diabetes type 2 de focus verlegd zou moeten worden van het constateren van een te hoog glucosegehalte in het bloed naar het voorkomen van insulineresistentie (waarbij lichaamscellen meestal t.g.v. een ongezonde leefstijl ongevoelig raken voor insuline).

Het goede nieuws is namelijk dat je m.b.v. een gezonde leefstijl zelf grotendeels kunt voorkomen dat je insulineresistent wordt. En daarmee voorkom je tegelijkertijd een grotere kans op allerlei ernstige chronische aandoeningen zoals diabetes type 2, verschillende soorten kanker, hart- en vaatziekten en dementie.

Het nemen van eigen regie over je gezondheid is de weg naar zelfherstel!

Bericht Wim Tilburgs:

‘Sinds ik zelf diabetes type 2 kreeg en die daarna wist om te keren, heb ik veel over de ziekte geleerd. Met wat ik inmiddels weet kom ik tot geen leuke conclusie. De manier waarop we nu in de zorg met diabetes omgaan slaat de plank flink mis. In het kort: 1) we zijn veel te laat met de diagnose, 2) we komen met de verkeerde oplossing, en 3) we geven het verkeerde advies.

Voor alle duidelijkheid: ik heb het niet over individuele zorgverleners, die vaak geweldig werk doen. Ik heb het over onze aanpak en de ideeën erachter.

1. We zijn te laat

Op het moment dat de diagnose diabetes type 2 wordt gesteld lopen we al ver achter de feiten aan. Dat moment vindt meestal bij een arts plaats: die meet jouw bloedglucose en constateert dat ze te hoog is. Je krijgt medicijnen die het glucoseniveau moeten zien te beheersen.

Eén vraag wordt overgeslagen: waardoor zijn de bloedsuikers eigenlijk verhoogd geraakt? Het antwoord lees je in dit verhelderende, door twee vooraanstaande internisten gereviewde overzichtsartikel geschreven door Jaap Versfelt. De diabetes werpt zijn schaduw al jaren vooruit in de vorm van insulineresistentie. Veel cellen in ons lichaam raken ongevoelig voor insuline, meestal als gevolg van onze leefstijl. Het resultaat is gewichtstoename, futloosheid en niet zelden concentratieproblemen en andere mentale klachten. En uiteindelijk, inderdaad, diabetes type 2.

De focus op glucose bij diabetes leidt ons af van veel grotere gezondheidsproblemen. Insulineresistentie blijkt samen te hangen met andere aandoeningen waaronder dementie, kanker, PCOS en veel neurologische aandoeningen. Voor hart- en vaatziektes is insulineresistentie een grotere risicofactor dan roken. Kortom op dat moment in de spreekkamer als de diabetes wordt geconstateerd, is waarschijnlijk al veel gezondheidsschade aangericht.

2. We hebben een verkeerde oplossing

Niet alleen bij de diagnose maar ook de behandeling van diabetes type 2 blijft glucose een belangrijk focuspunt. De veelgebruikte medicijnen sulfonylureumderivaten (zoals gliclazide) en insuline moeten het glucoseniveau omlaag brengen. De onderliggende insulineresistentie wordt er echter niet mee aangepakt. Sterker: de insulineresistentie neemt er juist door toe. Dat betekent dat allerlei schadelijke effecten zoals aan cellen en bloedvaten worden vergroot.

Ik weet dat we niet zonder deze medicijnen kunnen en dat ze in veel gevallen levensreddend zijn. Maar patiënten met diabetes type 2 die ze gebruiken behoren te weten dat ze in een vicieuze cirkel komen. Veel klachten zullen alleen maar verergeren. Dat betekent nog meer overgewicht, nog minder energie, en nog meer risico op schade aan organen of ledematen. En dan: nóg meer medicatie. En nóg meer problemen.

Ik ken de vicieuze cirkel maar al te goed want ik zat er zelf in. De insuline werd opgevoerd tot ik 200 eenheden kreeg. Dat ik de cirkel kon doorbreken door gezonder te gaan leven werd me niet verteld, op dat gebied moest ik zelf mijn weg vinden. Na mijn leefstijlverandering ben ik inmiddels al bijna een decennium medicatievrij.

3. We geven het verkeerde advies

Insulineresistentie treedt meestal op als gevolg van regelmatig verhoogde insulineniveaus in het bloed, en die niveaus hangen samen met de grote hoeveelheden koolhydraten zoals suikers die we dagelijks consumeren. We overspoelen onze cellen letterlijk met glucose. Insulineresistentie is een soort beschermingsmechanisme.

Voor iedereen maar zeker voor mensen met insulineresistentie, en helemaal voor mensen met diabetes type 2, zou het belangrijkste advies dus moeten zijn om de consumptie van koolhydraten te beperken. Hoe cynisch is het daarom dat Voedingscentrum Nederland, de door de overheid gesubsidieerde instelling die de Schijf van Vijf opstelt, nog steeds adviseert dat veertig tot zeventig procent van de calorieën in de voeding uit koolhydraten moet komen? 

Dat koolhydraten prima zijn (en vet gevaarlijk is), is een diep in de samenleving ingesleten voedingstheorie. Zoals Gary Taubes in zijn boek Rethinking Diabetes laat zien: de theorie die dominant wordt is vaak niet degene die het meeste wetenschappelijk bewijs achter zich heeft, maar die er gewoon eerder is. Als een theorie eenmaal gevestigd is, is ze nauwelijks van haar plaats te krijgen, ook als ze per ongeluk onjuist is. Zo kon het gebeuren dat de voedingscentra van de wereld verkeerde adviezen gingen geven — en dat tot op de dag van vandaag blijven doen.

Het goede nieuws

Het artikel van Jaap Versfelt houdt ook goed nieuws in, heel belangrijk goed nieuws zelfs. Als we ons meer gaan richten op insulineresistentie (in plaats van glucose) kunnen we allerlei aandoeningen voorkomen, uitstellen of zelfs omkeren, niet alleen diabetes type 2, hartziektes, kanker en dementie maar bijvoorbeeld ook veel mentale en neurologische aandoeningen.

Het is een gouden mogelijkheid! Zoals in het artikel wordt beschreven kunnen we insulineresistentie vrij eenvoudig op het spoor komen. Hoe we de insulineresistentie kunnen tegengaan weten we ook: onder meer door anders te eten, meer te bewegen en onze stress beter te managen. Wat de wetenschap rond insulineresistentie eigenlijk doet is verklaren waarom de leefstijl zo goed werkt als middel om gezond te worden en te blijven. 

Met Stichting Je Leefstijl Als Medicijn gaan we de komende tijd flink lobbyen om aandacht te vragen voor insulineresistentie. Zodat het onderwerp meer op de radar komt van de zorg en wetenschap. Hoe mooi zou het zijn als we op deze manier veel gezondheidsproblemen kunnen voorkomen! En hoe mooi zou het zijn als veel mensen met risico op diabetes types 2 hun koers weten te veranderen vóórdat hun ongezonde leefstijl ze de vicieuze cirkel instuurt.

Wim Tilburgs

Voorzitter Stichting Je Leefstijl Als Medicijn