Daarom wil ik het vandaag over onze telomeren hebben. ‘Telomeren bestaan uit korte, herhaalde DNA-sequenties waaraan specifieke eiwitten zijn gebonden (…). Nadat een normale cel zo’n vijftig tot zeventig keer heeft gedeeld zijn de telomeren zo kort dat ze onvoldoende eiwitten kunnen binden. Op dat moment legt een gewone cel de celdeling plat. De cel vernietigt zichzelf of hij raakt in een permanente groeistop’, aldus celbioloog Jacqueline Jacobs.[2]

Telomeren worden ook wel de klok van het leven genoemd. Je kunt telomeren het beste vergelijken met de plastic uiteindes van jouw veters die ze behoeden voor uiteenrafeling. Op dezelfde wijze moeten telomeren ervoor zorgen dat je cellen correct kunnen blijven delen. Hoe korter je telomeren worden, hoe meer je veroudert. Dit betekent niet alleen dat je op termijn her en der een rimpel kunt zien verschijnen, maar ook dat al je organen biologisch ouder worden. Hoe meer je telomeren inkorten, hoe meer je risico loopt op ziekte en vroegtijdig overlijden.

Het enzym telomerase is verantwoordelijk voor het aanvullen van verloren gegaan DNA tijdens de celdeling. Het vormt nieuwe telomeren (uiteinden) aan de puntjes van je chromosomen en vervangt telomeren die versleten zijn. Telomerase is dus noodzakelijk voor gezonde celdeling. Maar als je te veel telomerase in de verkeerde cellen op het verkeerde moment krijgt, kan het zorgen voor ongecontroleerde celgroei en zo kanker veroorzaken.

’85 tot 90% van de kankercellen blijven oneindig delen doordat ze het enzym telomerase aanzetten. Dat enzym verlengt de telomeren. Gewone cellen kunnen dat niet, omdat ze te weinig telomerase hebben.’ zegt Jacqueline Jacobs.

Daarom is het opletten geblazen met telomerasesupplementen die je op internet kunt kopen.

Gelukkig heb je geen supplementen nodig om veroudering (deels) terug te draaien. Onderzoek van Nobelprijswinnares Elizabeth Blackburn, dat zij ook omzette in een boek, laat namelijk zien dat je mindset en stressniveau direct van invloed zijn op de lengte van je telomeren. [3]

Eerst maar het slechte nieuws. Piekeren, het onderdrukken van ongewenste gedachten en negatieve emoties zoals pessimisme en cynische vijandigheid die wordt gekenmerkt door achterdochtige en boze gedachten zorgen voor een verkorting van je telomeren en bijbehorende celveroudering. Onderzoek wijst uit dat je ook kortere telomeren krijgt wanneer je je buitenproportioneel bedreigd voelt door een stressvolle situatie. Dit is bijvoorbeeld het geval bij pessimistische en depressieve mensen alsmede bij mensen die lijden aan een posttraumatische stressstoornis (PTSS), een psychische aandoening die kan ontstaan na het meemaken van een traumatische gebeurtenis. Mensen die dezelfde situatie daarentegen zien als een uitdaging waar ze de schouders onder willen zetten, krijgen geen kortere telomeren.

Het goede nieuws is echter dat een positieve mindset en ontspanning door bijvoorbeeld meditatie en mindfulness telomeren op een natuurlijke manier blijken te kunnen verlengen. Daardoor heb je zicht op een langere gezonde levensduur en wordt het verouderingsproces een stukje teruggedraaid. Hoe wonderbaarlijk is dat?

Voordat je nu denkt ‘Ik moet dus zo snel mogelijk zorgen voor ultralange telomeren’: enige relativering is – zoals altijd – op zijn plaats.

Bevolkingsstudies vonden namelijk correlaties – geen oorzaak en gevolg – met verhoogde ziekterisico’s aan beide uiteinden van het normale telomeerspectrum. Degenen met korter dan gemiddelde telomeren bleken een verhoogd risico te hebben op problemen met het immuunsysteem, een verscheidenheid aan degeneratieve ziekten en longfibrose. Degenen met langer dan gemiddelde telomeren bleken een bescheiden verhoogd risico op kanker te hebben. Uit recent kleinschalig onderzoek (17 mensen uit 5 families) volgen namelijk aanwijzingen dat buitengewoon lange telomeren cellen de tijd geven om kankerverwekkende mutaties te ontwikkelen. [4]

Voor je gezondheid en levensverwachting blijft het van groot belang om je telomeren op een natuurlijke wijze in een zo goed mogelijke conditie te houden. Dat doe je o.a. door zo gezond mogelijk te eten, voldoende te bewegen en slapen, niet te roken én door een positieve mindset en ontspanning in de vorm van meditatie en mindfulness te creëren.

In de database van de Academie voor Zelfherstel vind je diverse wetenschappelijk onderbouwde manieren waarop je jouw mindset kunt optimaliseren en (weer) kunt leren om ontspanning in jezelf aan te boren. Of kijk bij het speciale thema Natuurlijke Verjonging! In de webshop van de Academie voor Zelfherstel vind je vele ingesproken affirmaties, meditaties en visualisaties die je daarbij helpen. Als je een jaarabonnement neemt op de Academie voor Zelfherstel krijg je zelfs gratis toegang tot al deze inspirerende audio’s!

[1] Onderbouwing 

[2] ‘De onsterfelijkheid van de kankercel’,  Mariska van Sprundel, Nemokennislink.nl, 15 mei 2015. Onderbouwing.

[3] Elizabeth Blackburn, Elissa Peel. ‘The Telomere Effect. A Revolutionary Approach to Living Younger, Healthier, Longer’, Orion Spring, 2018.

[4] Emily A. DeBoy et al., ‘Familial Clonal Hematopoiesis in a Long Telomere Syndrome’, New England Journal of Medicine, Volume 388, Number 26. June 29, 2023. Pages 2422-2433. Onderbouwing.