Berichten

Een pleidooi voor geestelijke hygiëne

Dat we geregeld moeten douchen, haren wassen en driemaal daags onze tanden dienen te poetsen leren we al van jongs af aan. Lichamelijke reinheid is immers belangrijk voor het behoud van onze gezondheid.

Maar als het op het welzijn van onze geest aankomt, zijn we blanco. Noch thuis, noch op school leren we hoe we onszelf geestelijk gezond kunnen houden. Gelet op de gevleugelde uitspraak ‘Een gezonde geest in een gezond lichaam’ mag dit totale gebrek aan geestelijke hygiëne opmerkelijk worden genoemd.

Geest en lichaam zijn immers onlosmakelijk met elkaar verbonden. Bovendien leven we in een tijd waarin prestatiedruk en afrekencultuur tot ongekende hoogten zijn gestegen. Een tijd ook waarin we geacht worden om 24/7 bereikbaar te zijn, te voldoen aan fictieve ideaalbeelden en te wedijveren om vluchtige likes. We zijn verworden tot scrollers en swipers in onze eigen ondraaglijke lichtheid van bestaan. Onze hersenen krijgen dagelijks een stortvloed aan informatie waarvan het slechts een klein deel kan verwerken. Gevolg: stress. Allemaal factoren die ons mentaal welbevinden ernstig bedreigen. Desondanks is er in onze maatschappij geen structurele aandacht voor een dagelijks reinigingsritueel voor ons innerlijk.

Mag het dan een wonder heten dat er in Nederland 1,4 miljoen mensen leiden aan burn-out klachten? Uit onderzoek van TNO blijkt dat het gemiddeld aantal dagen werkstress-gerelateerd verzuim in 2019 30 dagen bedroeg. Dit kost het Nederlandse bedrijfsleven 1,8 miljard euro op jaarbasis. Uit een rapport van Hogeschool Windesheim uit 2018 blijkt dat zo’n 39% van de ondervraagde studenten licht tot matige angst- en/of depressieklachten ervaart, een ruime 14% ervaart ernstige angst- en/of depressieklachten en 25% heeft burn-outklachten welke zich uiten in emotionele uitputting.

Omdat we nooit geleerd hebben hoe we met heftige emoties moeten omgaan en hoe we onze geest gezond en veerkrachtig kunnen houden, zoeken we de oplossing voor onze problemen standaard buiten onszelf. Bijvoorbeeld door nóg meer te gaan doen terwijl we al overbelast zijn, door een vlucht in alcohol, drugs, gokken of seks om geestelijke pijn te dempen of door spilzucht in een vergeefse zoektocht naar duiding. Maar geen van deze ‘oplossingen’ is duurzaam omdat de oorzaak van deze problemen van binnen zit en dus ook dáár aangepakt moet worden.

Waarom geen landelijk actieprogramma waarbij kinderen van kleins af aan leeftijdsconform worden onderwezen over het belang van geestelijk welzijn en hoe je dat kunt verwerven én behouden, ook onder uitdagende persoonlijke omstandigheden? Daarbij zou aandacht moeten worden besteed aan zingeving, een gezond gevoel van eigenwaarde, goed leren omgaan met eigen emoties, het aangeven van grenzen, het belang van geestelijke rust, het kweken van zelfvertrouwen en veerkracht alsmede het effect van positieve en negatieve gedachten en gevoelens op gezondheid en levensverwachting.

Zo’n actieprogramma is niet compleet zonder meditatie. Over meditatie zijn vele tienduizenden wetenschappelijke studies verschenen (waaronder die van Harvard Medical School) die als rode draad hebben dat regelmatig mediteren talloze gezondheidsbevorderende effecten heeft. Zo zorgt meditatie voor doorbreking van de stressrespons (vecht- of vluchtmodus); een gelijkmatiger humeur; verhoogde concentratie en creativiteit; een beter geheugen en relativeringsvermogen; meer zelfvertrouwen, zelfkennis en vredelievendheid; grotere vergevingsgezindheid, compassie en empathie; minder angstige en onzekere gevoelens; een groter probleemoplossend vermogen en meer gevoelens van geluk, tevredenheid, verbondenheid en voldoening.

Uit experimenten op basisscholen is gebleken dat meditatie inderdaad een positief effect heeft op zowel het gedrag als op de schoolprestaties. Kinderen deden beter hun huiswerk, hadden meer controle over hun emoties en werden empatischer naar medeleerlingen. Ook konden ze zich beter concentreren en was er meer rust in de klas.

Hoogste tijd dus om na de Milennials, Generatie Z en Generatie Alpha ruim baan te maken voor de Meditatie Generatie.

Dit artikel is op 21 januari 2020 verschenen in De Limburger met als titel: ‘Aandacht voor de geest’.

 

 

 

Een pleidooi voor geestelijke hygiëne

Vandaag is een stuk van mijn hand gepubliceerd in De Limburger, een pleidooi voor geestelijke hygiëne (dat was ook mijn oorspronkelijke titel, de redactie heeft deze echter veranderd in ‘Aandacht voor de geest’).

Lichaam en geest zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden

Ik zou graag zien dat we van jongs af aan leren hoe we onszelf geestelijk gezond en fit kunnen houden zodat we de uitdagingen van het leven beter het hoofd kunnen bieden. Tegelijkertijd doen we hiermee ons lichaam een groot plezier nu de link tussen lichaam en geest ijzersterk is. Sterker nog, uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat een positieve mindset zelfs de meest bepalende factor is voor een lange, gezonde levensverwachting. Bovendien laat het placebo-effect – een pilletje zonder werkzame stof zorgt voor klachtenvermindering en soms zelf voor genezing – overtuigend zien dat de geest het lichaam kan helen, mits je er rotsvast in gelooft en een positief verwachtingspatroon koestert.

Zorg daarom zo goed mogelijk voor je geest. Neem voldoende rust en offline tijd. Dompel je onder in de natuur. Zoek zo vaak mogelijk ontspanning, liefst ook door regelmatige meditatie. Koester die momenten van oprechte aandacht en menselijke verbondenheid.

Je geest zal je dankbaar zijn.

Terugblik op workshop Drijfveren

Op dinsdag 29 oktober j.l. mocht Pascale samen met vitaliteitsprofessional Anita Verstappen en beeldend kunstenares Claudia Volders 13 ondernemers ontvangen op een sfeervolle en landelijke locatie in het Zuid-Limburgse heuvelland. Op deze zonnige ochtend werd op creatieve en uitnodigende wijze stil gestaan bij wat deze bijzondere vrouwen en mannen drijft, diep van binnenuit. Waar staan zij ‘s ochtends voor op? Wat willen zij in de wereld zetten? En waarom?

Aan de hand van een aantal – soms verrassende – opdrachten kon iedereen letterlijk ervaren waar hij of zij stond als het ging om zijn of haar drijfveer. Tijdens de welverdiende pauze was er tijd om even de benen te strekken in het zonnetje en verantwoorde lekkernijen te nuttigen met heerlijke koffie en thee.

Pascale heeft onderzoek geciteerd waaruit blijkt dat bedrijven die zakelijkheid en zingeving weten te verbinden de succesvolste bedrijven zijn, zeker als gekeken wordt naar de iets langere termijn. Ook hebben deze bedrijven de gelukkigste werknemers omdat deze de ruimte en veiligheid krijgen om authentiek – volledig zichzelf – te durven zijn op de werkvloer. Authenticiteit werkt als een magneet op de drie W’s: Werknemers, Winst en Wereld. Bedrijven die zakelijkheid aan bezieling koppelen trekken zowel de ideale klanten als werknemers aan en behouden deze ook én doen iets terug voor het grotere geheel.

Gelukkige werknemers zijn productiever, loyaler, flexibeler, creatiever, verzuimen minder, zijn minder vaak betrokken bij bedrijfsongevallen en werken beter samen. High performance bedrijven onderscheiden zich van goed presterende bedrijven door een goede teamspirit.

Vandaar de slogan: Bewust ondernemen = Succesvol ondernemen!

Om 13.00 uur was het programma afgelopen en werd er nog uitgebreid nagepraat. Getuige hun opmerkingen en feedback keerden alle deelnemers huiswaarts met de nodige stof tot nadenken :-).

En zo eindigde een prachtige en inspirerende herfstochtend met een gevoel van dankbaarheid voor alle verbondenheid die is ontstaan, de zaadjes die zijn geplant en de ingeslagen wegen die bewandeld worden.

Op naar het volgende Drijfveren-event op vrijdag 6 maart 2020!

 

Interview met professor Levenslooppsychologie Nele Jacobs (3)

In het kader van haar welzijnblogs interviewt Pascale Nele Jacobs (44), professor Levenslooppspychologie bij de Open Universiteit en in die hoedanigheid verantwoordelijk voor de master afstudeervariant Levenslooppsychologie. Haar interesse ligt vooral op het vlak van positieve geestelijke gezondheid in het dagelijks leven. Een gesprek over floreren, veerkracht en de positieve gezondheidseffecten van positieve emoties alsmede hoe eigen regie over belangrijke aspecten van ons leven ons welbevinden kan vergroten.

Welke onderzoeksconclusies op jouw vakgebied zijn praktisch toepasbaar voor iedereen?

Op basis van eigen onderzoek weet ik dat het belangrijk is om te kijken naar die dingen die in het dagelijks leven gepaard gaan met positieve emoties. Dat is voor iedereen anders. Probeer daar zicht op te krijgen en stel je vervolgens de vraag:  hoe kun je je dagelijks leven met kleine wijzigingen zodanig veranderen zodat je frequenter positieve emoties ervaart? Daarbij kun je overkoepelend kijken naar wat voor jou belangrijk is. Stel jezelf de vraag: voor welke waarden leef ik eigenlijk? En gebruik de antwoorden dan ook om je keuzes te maken. Zo doe je een stukje zelfonderzoek, eventueel samen met een levenslooppsycholoog. Op de palliatieve zorgafdeling waar ik gewerkt heb, heb ik gezien dat een betekenisvolle invulling van het leven uniek en persoonsgebonden is. Zo was er op de afdeling een meneer die een uitgeverij had en elk jaar een boek uitgaf dat echt bekend was. Ik had veel gesprekken met die man tijdens zijn laatste dagen. Hij deed niets liever dan al die jaargangen doornemen en vertellen hoe die tot stand waren gekomen. Daar lag voor hem de betekenis van zijn leven. Dat kun je dus niet invullen voor anderen vanuit je eigen waarden.

Floreren is ook een term die geregeld wordt gebruikt in jouw vakgebied. Wat versta je daaronder?

Floreren betekent optimaal functioneren. Iemand die floreert gebruikt zijn hele potentie en ervaart daarnaast een heel breed gamma aan positieve emoties. Een van de kenmerken is dat je het gevoel hebt dat je in een flow zit, dat alles vanzelf gaat en dat je energie haalt uit wat je doet.

Welk cijfer tussen 1 en 10 geef je jezelf op de floreerladder?

(breed lachend) Dan zit ik wel op de 8 denk ik, al schommelt dat soms ook hoor. Ik ben een zondagskind, ik ben er dankbaar voor dat alles tot nu toe zo voorspoedig is verlopen. Dat ik van mensen op de juiste momenten duwtjes in de rug heb gekregen. Je creëert zelf mogelijkheden, maar je moet ook de mogelijkheden krijgen.

Hoe neem jij belangrijke beslissingen?

Bij het nemen van beslissingen ben ik eigenlijk heel intuïtief en gevoelsmatig. Pas achteraf laat ik mijn cognities, mijn verstand erover heen gaan. Ik heb dan het idee dat ik die cognitieve kant erbij moet betrekken. Dan denk ik dat het een goede strategische keuze zou zijn om iets te doen maar eigenlijk is dat voor mij nooit een goede raadgever geweest. Gebaseerd op mijn ervaringen uit het verleden weet ik dat mijn gevoel mij nog nooit in de steek heeft gelaten en eigenlijk zou ik daar ook in de toekomst op moeten blijven vertrouwen, denk ik zo.

Wat is jouw persoonlijke drijfveer?

De zorg voor anderen. Ik hoop te kunnen bijdragen aan groei en welbevinden van andere mensen. Dat heb ik destijds op die palliatieve afdeling al duidelijk ervaren. In mijn huidige werk zit dit aspect ook. Ik werk met een groep heel goede jonge mensen en ik zit op een positie in de universiteit waarin ik veel mogelijkheden heb om hen te stimuleren en hen te faciliteren. De Open Universiteit wil groeien in de toekomst en daar worden graag bepaalde targets aan gekoppeld en bepaalde organisatiestructuren voor ontwikkeld. Voor mij zit de groei van een organisatie niet zozeer in andere structuren, maar veel meer in de mensen zelf. Draag zorg voor jouw medewerkers, zorg ervoor dat ze zich optimaal kunnen ontwikkelen in een veilige klimaat, moedig hen aan om nieuwe dingen uit te proberen en met een dergelijk personeelsbeleid volgt de groei van de organisatie dan wel vanzelf. Dat is mijn overtuiging.

Welk advies heb je tenslotte voor de lezers van dit interview?

Kijk naar wie je zelf bent en blijf daar bij. Doe wat je blij maakt. Vertrouw erop dat je dan in een flow zult komen!

Foto: Chris Peeters