Tag Archief van: leefstijl

Terugblik op symposium ‘Leefstijl als medicijn bij diabetes. Een kwestie van gedrag?’

Gisteren heb ik in het sfeervolle Royal Theater in Heerlen het symposium ‘Leefstijl als medicijn bij diabetes. Een kwestie van gedrag?’ bijgewoond, perfect georganiseerd en verzorgd door de Open Universiteit en de Bas van de Goor Foundation.

Wetenschappers, zorgprofessionals, coaches en ervaringsdeskundigen gingen geanimeerd met elkaar in gesprek over dit belangrijke onderwerp. Ook leuk om daar een aantal bekenden tegen te komen zoals hoogleraar levenslooppsychologie aan de Open Universiteit Prof. dr. Nele Jacobs en levenslooppsychologe en Life & Wellbeing Coach Nancy Gheysens. Nancy is als aanbieder verbonden aan de Academie voor Zelfherstel. Hieronder sta ik (rechts) met Nancy (links) samen op de foto.

Dagvoorzitter dr. Marjan Nijkamp loodste iedereen op een hele prettige en vakkundige wijze door de diverse onderwerpen.

Onderonsje met Marjan Nijkamp

Prof. dr. Erik Scherder verzorgde een heldere en uiterst bevlogen bijdrage over de relatie tussen bewegen en hersengezondheid. Voorafgaand aan de start van het symposium heb ik hem een exemplaar van ‘Zelfherstel van binnenuit’ overhandigd (op zijn verzoek gesigneerd) en heb ik deze gelegenheid ook benut om met hem op de foto te gaan!

Wim Tilburgs van Stichting Je Leefstijl Als Medicijn vertelde zijn indrukwekkende verhaal over hoe hij dankzij een gezonde leefstijl diabetes type 2 heeft overwonnen.

Prof.dr. Ingrid Steenhuis nam iedereen mee in de uitdagingen van duurzame gedragsverandering, terwijl dr. Trijntje Völlink samen met praktijkondersteuner Manja Schroen alle aanwezigen terecht voorhielden dat we moeten motiveren in plaats van instrueren als we mensen tot gezonde actie willen aanzetten.

Dankzij het aanstekelijke enthousiasme van drs. Saïda Assagraui kwamen alle aanwezigen tussen de presentaties door lekker in beweging met diverse oefeningen. Wat een heerlijk actief intermezzo!

Tijdens het tafelgesprek in blok 1 ‘Gezonde leefstijl: het nieuwe normaal’ kreeg ik van Marjan Nijkamp de gelegenheid om iets te vertellen over de thema’s van mijn boek ‘Zelfherstel van binnenuit’.

Bij die gelegenheid heb ik benoemd dat wetenschappelijke studies aantonen dat een positieve mindset je gezondheid bevordert, terwijl een negatieve mindset – piekeren, catastroferen, negatieve overtuigingen en emoties koesteren – je gezondheid juist beschadigt. Dat heeft alles te maken met chronische stress. Uit onderzoek blijkt dat chronische stress een belangrijke oorzaak is van diabetes type 2. Tegelijkertijd is het een van de meest onderbelichte oorzaken. En dat terwijl het een van de grootste kwalen van deze tijd is, gelet op de slechte mentale gezondheid van onze jongeren en werknemers (bijvoorbeeld in de zorg), de burn-out epidemie en structurele overbelasting. Bovendien is de rode draad uit wetenschappelijke studies dat mensen nog zo gezond kunnen eten en bewegen, maar als ze dit doen vanuit een negatieve mindset kan deze laatste de positieve leefstijlkeuzes zelfs in effect overrulen.

Gelukkig kunnen we leren om meer positieve emoties en overtuigingen te gaan koesteren. Want positieve emoties dempen de schadelijke gevolgen van chronische stress. Daarnaast zou bewuste dagelijkse ontspanning middels meditatie een topprioriteit van ons allemaal moeten zijn. Regelmatige meditatie zorgt voor ontspanning (relaxation response), vermindert insulineresistentie, doet de amygdala (het angstcentrum in het brein) fysiek krimpen en zorgt voor een verdikking van de prefrontale cortex, het gebied waar onder meer je concentratie en relativeringsvermogen zitten. Dankzij neuroplasticiteit (de natuurlijke aanpassingsmogelijkheid van je hersenen) zorgt regelmatige meditatie dus voor minder angst- en paniekgevoelens en minder depressieve gevoelens, meer geluksgevoelens, meer kalmte en een grotere veerkracht. Inmiddels zijn er tienduizenden wetenschappelijke studies naar meditatie gedaan en die laten een hele reeks van geestelijke en lichamelijke gezondheidsvoordelen zien. Niet voor niets schrijven artsen van o.a. de Mayo Clinic en Harvard Medical School in de Verenigde Staten meditatie allang voor ‘op recept’ aan hun patiënten. Vandaar ook Pascale’s pleidooi voor een Deltaplan Geestelijke Hygiëne, want net zoals we aan lichamelijke hygiëne doen door dagelijks te douchen en tanden te poetsen zouden we dagelijks goed moeten zorgen voor onze geest.

Geheel volgens het principe van ‘practice what you preach’ werden er tijdens de pauzes fabelachtig lekkere én gezonde hapjes geserveerd. Ook de catering verdient dus een groot compliment!

De hoogst originele en hilarische afsluiting van deze geweldige middag werd verzorgd door de Heerlense dichter Merlijn Huntjens. Wát een talent, ongelofelijk knap hoe hij het besprokene van de middag heeft weten om te zetten in onnavolgbaar grappige bespiegelingen die in een rap tempo voorbij kwamen. Zalig en gezond om zo onbekommerd te kunnen lachen!

Veel dank aan alle organisatoren, onder wie Milou Ros. Het was in alle opzichten een zeer geslaagde middag!

 

Ook na 625 dagen blijft het oorverdovend stil als het gaat om coronapreventie

Leestijd: 3,5 minuut.

Record aantal besmettingen

Ons land verkeert sinds 27 februari 2020, de dag van onze eerste officiële coronabesmetting, in een ongekende gezondheidscrisis. We zijn er met zijn allen tot op heden nog steeds niet in geslaagd om het aantal nieuwe besmettingen met het coronavirus, dat de ziekte Covid-19 veroorzaakt, definitief terug te dringen. Integendeel, rond de datum van deze blog (13 november 2021) is net het record verbroken en het hoogste aantal besmettingen op één dag genoteerd sinds de uitbraak van de pandemie (ruim 16.000). Gelet op de testbereidheid mag worden aangenomen dat het werkelijke aantal nog (veel) hoger ligt.

Geen aandacht voor leefstijl

Van overheidswege zijn tijdens tientallen persconferenties veel verschillende maatregelen afgekondigd, sommige die wel (tijdelijk) werkten en andere die niet of onvoldoende effect hebben gehad. Maar wat opviel in al deze persconferenties is dat er in het kader van preventie vrijwel nooit met één woord werd gerept over het belang van een gezonde leefstijl.

Daar waar telkens weer terecht de aandacht werd en wordt gevestigd op vaak en zorgvuldig handen wassen, hoesten en niezen in de elleboog, papieren zakdoekjes gebruiken, geen handen schudden, afstand houden en (sinds kort) voldoende ventileren, blijft het tot op de dag van vandaag van officiële zijde akelig stil als het gaat over duurzame manieren waarop je de kans op besmetting met het Covid-19 virus kunt verminderen c.q. het risico op een ernstig verloop van de ziekte (aanmerkelijk) kunt reduceren. Dat is niet alleen onlogisch en volstrekt onbegrijpelijk, maar ook een gemiste kans van werkelijk ongekende proporties.

Want als er ooit een moment in de geschiedenis is geweest waarop het belang van een gezonde leefstijl zo breed en urgent mogelijk onder de aandacht moet worden gebracht, is het wel nu.

Ongezonde leefstijl leidt tot meer ziekenhuis- en ic-opnames

Tot dusverre komt immers uit wetenschappelijk onderzoek naar voren dat mensen met (fors) overgewicht bij besmetting een grotere kans lopen op ziekenhuis- en ic-opname dan mensen met een gezond gewicht. Ook mensen met onderliggend lijden lopen meer risico’s op een ernstiger ziekteverloop. Onderliggend lijden bestaat uit zeer uiteenlopende aandoeningen en is deels mogelijk ook gebaseerd op erfelijke factoren, maar een aanzienlijk deel van deze ziektebeelden is grotendeels gerelateerd aan leefstijl. Zo weten we allang dat diabetes type 2, (een deel van de) hart- en vaatziekten, verschillende soorten kanker en andere ernstige chronische ziekten ontstaan door ongezonde leefstijlkeuzes zoals niet of onvoldoende bewegen, een ongebalanceerd dieet, roken, (overmatig) alcoholgebruik, ervaren van langdurige stress die niet bewust wordt gereduceerd en dergelijke.

Wat veel minder bekend is, is dat je mindset – jouw gedachten, gevoelens en overtuigingen – eveneens verstrekkende gevolgen heeft voor je mentale en lichamelijke gezondheid, ja zelfs voor je levensverwachting. Positieve emoties zoals compassie, dankbaarheid en optimisme blijken bijvoorbeeld een dempend effect te hebben op de schadelijke gevolgen van chronische stress. Daarnaast volgt uit wetenschappelijke studies dat een positieve mindset je afweersysteem een boost geeft. Ook op dit gebied is dus nog een wereld te winnen.

Ter voorkoming van misverstanden: met het benoemen van leefstijlkeuzes als oorzaak voor verschillende chronische ziektebeelden is uitdrukkelijk niet bedoeld om mensen hiervan een verwijt te maken – geen ‘eigen schuld, dikke bult’ dus – maar veeleer om hen uit te nodigen om andere, betere keuzes voor zichzelf te gaan maken op dagelijkse basis, al dan niet met professionele begeleiding.

Nog steeds geen brede officiële communicatie op dit vlak

Met deze kennis ligt het dus voor de hand om het grote publiek tijdens deze pandemie niet alleen telkens te wijzen op goede hygiëne, maar ook op het immens grote belang van een gezonde leefstijl. Tegelijkertijd zouden dan praktische en eenvoudige instrumenten moeten worden aangereikt waarmee mensen zelf op een verantwoorde manier aan de slag kunnen gaan.

De trieste conclusie is echter dat 625 dagen na de eerste coronabesmetting het zowel van overheidswege als vanuit onze nationale gezondheidsinstituten nog steeds ontbreekt aan structurele, duidelijke en uitnodigende positieve communicatie op beide punten. Hierdoor blijven welwillende burgers nodeloos zoekende naar wat ze voor zichzelf zouden kunnen doen terwijl de risicogroepen niet worden bereikt c.q. aangespoord om in actie te komen, met alle gevolgen van dien.

Waarom geen nationale leefstijlcampagne?

Waarom wordt niet allang een gecoördineerde nationale leefstijlcampagne gevoerd die aanzet tot het nemen van eigen regie over je gezondheid en die heldere, wetenschappelijk onderbouwde adviezen geeft over hoe je jezelf het beste kunt proberen te beschermen tegen dit virus en de gevolgen daarvan? Er zijn inmiddels tientallen miljarden extra uitgegeven voor bestrijding van deze pandemie, dus geldgebrek kan het niet zijn. Waarom niet de Postbus 51-spotjes weer in ere hersteld? Hoelang moeten we nog wachten op zinvolle en concrete tips van Sire voor dit enorme maatschappelijke probleem? Ze zouden voorzien in een enorme maatschappelijke behoefte, een behoefte waarin een kijkje nemen op Rijksoverheid.nl bij lange na niet kan voorzien.

En waarom geen nationale tv-actie puur gericht op preventie waarin immunologen maar zeker ook andere deskundigen zoals psychologen, leefstijlartsen- en coaches, meditatie- en mindfulnessexperts en anderen in duidelijke taal uitleggen wat we zouden kunnen doen om ons immuunsysteem te optimaliseren?  We zijn er altijd als de kippen bij om dit soort evenementen te organiseren maar nu, zelfs op het absolute dieptepunt van deze crisis, blijft het op het vlak van preventie oorverdovend stil.

Hoogste tijd dus om eens flink lawaai te gaan maken. Niet door te slaan op potten en pannen, maar door onze krachten te bundelen, onderling de verbinding te zoeken en vanuit een positieve, uitnodigende houding zoveel mogelijk mensen te bereiken met deze belangrijke boodschap.

Laat je horen!

Terugblik op workshop Gedachtenkracht Basis

Afgelopen zaterdag heeft Pascale weer haar workshop Gedachtenkracht Basis gegeven, over de verregaande invloed van je gedachten en gevoelens (mindset) op je gezondheid en levensverwachting, zowel in negatieve als in positieve zin. Aan de hand van wetenschappelijke onderzoeken heeft Pascale de deelnemers meegenomen in de wondere wereld van de mind-body connectie. Het was een mooie middag met veel informatie-uitwisseling, enthousiaste deelnemers (onder wie zelfs drie generaties uit één en dezelfde familie!) en veel eye-openers. 

Mocht je deze workshop gemist hebben en belangstelling hebben om hem een andere keer te volgen, kun je alvast zaterdag 11 januari 2020 in je agenda zetten! Wie weet tot dan!

Positieve mindset zorgt voor langere levensduur!

Uit wetenschappelijk onderzoek (o.a. van Yale University) blijkt dat mensen die positief denken over ouder worden gemiddeld zeven jaar langer leven dan degenen met een negatieve houding ten aanzien van het klimmen der jaren. Sterker nog, de conclusie was dat mindset zelfs meer invloed had op levensduur dan bloeddruk, cholesterolniveaus, niet roken, een gezond lichaamsgewicht en sporten!

Een positieve mindset leidt op latere leeftijd ook tot minder lichamelijke zwakte, hetgeen zich vertaalt in minder gewichtsverlies en uitputting en een stabielere loopsnelheid en gripkracht.  

Bianca Andreescu, de 19-jarige winnares van de US Open 2019, is tenslotte een mooi voorbeeld van het belang van een positieve mindset voor een topsporter: Wat de beste van de rest onderscheidt is de mindset. 

Meer weten over het belang van mindset op je gezondheid en levensverwachting? Kom dan naar Pascale’s workshop Gedachtenkracht Basis op zaterdag 14 september a.s. in Maastricht. Voor aanmelding, zie a.u.b. de workshops-pagina op Pascale’s website.

 

Radicaal Integraal!

De geest is uit de fles. Preventie en integralere gezondheidszorg zijn here to stay. Zo is het Nationaal Preventieakkoord gericht opterugdringing van roken, problematisch alcoholgebruik en overgewicht. De gecombineerde leefstijlinterventie (GLI), nieuw in de basisverzekering, bevordert de gezondheid van volwassenen met overgewicht door het aanleren vangezonde eet-, slaap- en beweeggewoontes en het adviseren inzake stressvermindering.

Ook zijn er steeds meer dokters die de positieve effecten van leefstijl op (chronische) ziektebeelden uitdragen. In 2016 richtte huisarts Tamara de Weijer de Vereniging Arts en Voeding op omdat uit onderzoek van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport bleek dat de geneeskundeopleiding – in het gunstigste geval – slechts anderhalve week voedingsles aanbiedt. De Weijer in Medisch Contact: ‘Patiënten kunnen zichzelf beter maken (…). Ziekten die ontstaan door leefstijl moet je ook behandelen met leefstijl. We laten de eeuw van de medicijnen achter ons en gaan nu de eeuw van de leefstijl in.’

Veelbelovend is dat het Raamplan Artsopleiding 2019 van de Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra de rol van de dokter als ‘gezondheidsbevorderaar’ opneemt als competentie. Bovendien besteden enkele medische faculteiten inmiddels meer aandacht aan voeding en leefstijl.

Ik zou echter nog een stap verder willen gaan en het onderwerp ‘geestkracht’ willen toevoegen aan dit rijtje. Het placebo-effect – geloof in de werking van een neppil, nepbehandeling of nepoperatie leidt tot vermindering van medische klachten of zelfs tot genezing – toont immers overtuigend aan dat de geest het lichaam kan helen. Sterker nog, ik heb zelf ervaren dat je je eigen placebo kunt zijn zodat je die suikerpil, fake ingreep of (in mijn geval) morfine na een operatie niet eens nodig hebt om gezondheidswinst te boeken. Dat vereist weliswaar een scherpe focus en de nodige training, maar in principe kan iedereen dit leren door het toepassen van meditatie, affirmatie en visualisatie.

Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat visualisatie, het in de geest zo levendig mogelijk oproepen van bepaalde beelden, een positieve invloed kan hebben op gezondheid, bijvoorbeeld bij kanker, copd, astma en herstel na plaatsing van een kunstknie. Mensen die visualiseren dat hun immuuncellen toenemen en kankercellen worden uitgeschakeld hebben vaker een beter immuunsysteem met meer tumorvernietigende cellen dan degenen die dit niet doen. Ook rapporteren ze een hogere levenskwaliteit, een factor die wordt gelinkt aan een betere overlevingskans. Visualisatie leidt bovendien tot minder pijn(beleving), lagere niveaus van stresshormonen en zelfs tot fysieke veranderingen in de hersenen door neuroplasticiteit, het aanpassingsvermogen van het brein. Bij sporters en mensen die herstellen van een beroerte is aangetoond dat visualisatie een biologische verandering veroorzaakt op die lichaamsplek waarop hun focus specifiek was gericht.

Ook zorgt visualisatie voor de aanmaak van bepaalde hormonen. Als iemand liefdevolle beelden oproept, produceert het lichaam bijvoorbeeld oxytocine (knuffelhormoon). Daardoor daalt de bloeddruk en ontstaat een positief effect op onze spijsvertering en wondgenezing.

Onze verbeeldingskracht heeft zo’n grote lichamelijke effecten omdat onze hersenen (vrijwel) geen verschil kunnen maken tussen een echte gebeurtenis en een die wij ons slechts levendig voorstellen. Visualisatie kan er dus voor zorgen dat ons brein precies de juiste chemische stoffen produceert die op hun beurt weer specifieke genen ‘aanzetten’ die van invloed zijn op gezondheid en herstel, terwijl andere genen (die ziekte veroorzaken) worden ‘uitgezet’.

Nu geloof een placebo-effect heeft en visualisatie aantoonbaar ons immuunsysteem activeert en zodoende ons lichaam kan helpen genezen van ziekte en verwondingen, kan een zichzelf respecterende integrale gezondheidszorg niet zonder deze instrumenten, die ook nog eens veilig én gratis zijn.

Een synthese van reguliere gezondheidszorg, leefstijl en geestkracht – desgewenst aangevuld met aantoonbaar effectieve en betrouwbare alternatieve therapieën – is daarom de beste optie voor onze gezondheid.

Radicaal integraal!

Een iets andere versie van deze blog is op 15 januari 2019 gepubliceerd in De Limburger in de rubriek ‘Het Betoog’ met de titel: ‘De helende kracht van de geest’.

Naschrift redactie: een oplettende lezer meldde dat het profiel van de arts als gezondheidsbevorderaar reeds werd vastgelegd in het Raamplan Artsopleiding 2009. Bij controle blijkt dit inderdaad het geval te zijn. Medische studenten worden ook op dit onderdeel getoetst. De informatie dat ‘het Raamplan Artsopleiding 2019 van de Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra de rol van de dokter als ‘gezondheidsbevorderaar’ opneemt als competentie’ werd door mij gehaald uit een artikel in MedischContact.nl, getiteld ‘Voeding als medicijn. Pillen of paprika’ van Eva Nyst d.d. 29 juni 2017.