In deze 17e aflevering van mijn ‘Helende Hersenspoeling™’-podcast op Spotify leer je wanneer en waardoor het nocebo-effect wordt opgeroepen. Het nocebo-effect is het tegendeel van het placebo-effect en ziet op het gezondheidsbeschadigende effect van een negatief verwachtingspatroon, bijvoorbeeld over je medicijn, vaccin of medische behandeling.
Een klassiek nocebo-effect is o.a. het ontstaan van diverse bijwerkingen van medicijnen nadat de patiënt de hele bijsluiter heeft gelezen. De angst voor deze bijwerkingen kan zo juist leiden tot het ervaren van die bijwerkingen.
Maar ook zorgverleners kunnen onbedoeld het nocebo-effect doen ontstaan bij hun patiënten.
Verder ga ik dieper in op het belang van jouw persoonlijke health beliefs. Daarnaast geef ik verschillende praktische tips om nocebo-effecten te voorkomen, bijvoorbeeld als je een pijnlijke behandeling moet ondergaan of als je een medicijn of vaccinatie moet krijgen maar je daar weerstand tegen voelt.
En je leert dat er zoiets bestaat als angst bij voorbaat die zorgt voor negatieve verwachtingen en daarmee ook voor een groter risico op het optreden van het nocebo-effect.
Veel luisterplezier gewenst hier en deel dit bericht vooral met mensen die dit nodig zouden kunnen hebben.
In deze 15e aflevering van mijn podcast ‘De Helende Hersenspoeling™’ op Spotify duiken we dieper in de fascinerende wereld van placebo’s. Aan bod komt o.a. waarom er vanuit de reguliere medische wetenschap nogal wat kritiek op en weerstand tegen placebo’s bestaat .
Daarnaast zal duidelijk worden dat de effectiviteit van het placebo-effect verschilt per aandoening of klacht. Meer specifiek zul je ontdekken dat met name pijn erg gevoelig is voor factoren die het placebo-effect kunnen oproepen. Denk dan bijvoorbeeld aan bewust inzetten op angstvermindering en het toepassen van de kracht van suggestie.
Beide laatste aspecten vormen daarom ook een heel belangrijk deel van de door mij ontwikkelde hersentraining die ik inzet t.b.v. optimale voorbereiding op o.a. operaties en medische behandelingen zoals chemotherapie en bestraling.
Kortom, beluister hier deze aflevering en verwonder je!
In Dagblad De Limburger van 23 februari 2026 schrijft journalist Vincent Janssen over nieuw Limburgs onderzoek dat het placebo-effect bewijst bij maagpijn. ‘De Maastrichtse hoogleraar Daniel Keszthelyi gaf patiënten neppillen en zag ze even snel opknappen als mensen met echte pijnstillers. Een doorbraak, “maar het zit niet zomaar tussen de oren”‘.
Men kwam hier – zo leid ik uit het artikel af – toevallig achter omdat onderzoekers eigenlijk de bestaande echte medicatie wilde optimaliseren aangezien deze ook bijwerkingen had. In dat onderzoek kreeg een deel van de proefpersonen een neppil (placebo) ter controle. Janssen citeert Keszthelyi als hij schrijft: ‘Tot onze grote verbazing bleek dat de neppil even goed werkt als het echte middel. (…) De studie laat vooral zien dat het geloof dat je een medicijn krijgt, blijkbaar belangrijker is dan het middel zelf.’
Mooi nieuws, niet alleen voor de onderzoekers maar vooral voor de betrokken patiënten die last hebben van maagpijn. Alleen is het pijnstillend effect van placebo’s niet bepaald ‘nieuw’ te noemen en vind ik die ‘grote verbazing’ daarover op mijn beurt daarom best verbazingwekkend.
Ik bestudeer de wetenschap achter placebo’s inmiddels sinds 2016, wijdde een aanzienlijk deel van mijn boek ‘Zelfherstel van Binnenuit’ eraan en maak al jarenlang gebruik van de onderliggende mechanismes als basis van mijn hersentraining. Ook besteed ik via de Academie voor Zelfherstel en in menig blog regelmatig uitgebreid aandacht aan dit onderwerp.
Juist bij pijnklachten is al keer op keer bewezen dat placebo’s – mits onder de juiste omstandigheden toegediend zodat de patiënt de verwachting krijgt dat er pijnstilling zal optreden – dezelfde pijnstillende effecten kunnen sorteren en zelfs dezelfde hersengebieden kunnen activeren als de echte pijnmedicatie.
Zelf ben ik daarvan het beste voorbeeld. In 2016 heb ik me als voorbereiding op mijn zware buikoperatie intensief ingeprent dat ik geen pijn zou hebben en dat ik supersnel zou herstellen, Hiervoor heb ik gebruik gemaakt van de mind-body technieken van meditaties, affirmaties en visualisaties. Dankzij deze voorbereiding ging ik met vol vertrouwen en optimisme de OK in en verwachtte ik ook de beste mogelijke uitkomsten. Toen ik wakker werd uit de narcose had ik helemaal géén pijn en heb ik dus ook geen enkele keer hoeven te drukken op de morfinepomp. Sterker nog, ik heb nog geen paracetamol gehad! Bovendien ben ik in slechts een paar dagen tijd hersteld in plaats van de voorspelde 6 tot 8 weken.
Deze ervaring en de wetenschap hierachter gebruik ik sindsdien om andere mensen te helpen zich optimaal op hun operatie of medische behandeling voor te bereiden.
Daarom verheugt het me op de site van mumc.nl over het eerdergenoemde onderzoek de volgende passage te lezen: “Of iemand zich beter voelt, hangt dus eerder samen met wat die verwacht, dan met wat er daadwerkelijk in het pilletje zit,” zegt Keszthelyi. “Dat is de essentie van het placebo-effect. En dat is geen zwakte, maar juist iets waar we ook in de spreekkamer beter gebruik van kunnen maken.”
Prachtig dat deze arts en onderzoeker (ik zou bijna zeggen: eindelijk!) inziet dat het placebo-effect juist in het belang van zijn eigen patiënten bewust kan worden ingezet. Niet in plaats van reguliere geneeskunde, maar in aanvulling daarop.
Dat is wat ik noem vooruitgang!
Heal well, feel well!
https://pascalebruinen.com/wp-content/uploads/2026/02/placebo-pillenpotje-horizontaal-500x500-1.png500500Pascale Bruinenhttps://pascalebruinen.com/wp-content/uploads/2016/01/logo-01-300x138.pngPascale Bruinen2026-02-23 17:27:192026-02-23 17:27:19Reactie op artikel De Limburger ‘Nieuw Limburgs onderzoek bewijst placebo-effect bij maagpijn’
De meeste mensen herstellen trager dan nodig. Niet omdat hun lichaam het niet kan, maar omdat ze hun brein — een van de krachtigste zelfhersteltools — niet inzetten.
Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat je met de juiste mentale training:
Je immuunsysteem kunt versterken
Sneller en beter herstelt na ziekte, blessure of operatie
Minder pijn, bijwerkingen en complicaties ervaart
Meer energie overhoudt
De Academie voor Zelfherstel is hierin gespecialiseerd. Met een abonnement krijg je 24/7 toegang tot bewezen technieken die je meteen kunt gebruiken: van visualisaties tot ontspanningsoefeningen, van pijnverlichting tot geluksboosts.
Geen vage beloftes, maar een groeiende database vol praktische, direct toepasbare methodes die je herstel versnellen.
https://pascalebruinen.com/wp-content/uploads/2025/06/Dis-Ease-AvZ.png10241024Pascale Bruinenhttps://pascalebruinen.com/wp-content/uploads/2016/01/logo-01-300x138.pngPascale Bruinen2025-08-14 17:29:062025-08-14 17:29:06Waarom zou je langer wachten op herstel dan nodig?
In de lente-editie van het magazine Wervelingen van de Scoliose vereniging staat een interview met mij over hoe mensen met scoliose zelf hun angst, stress en pijn kunnen verlichten met hersentraining (naast medische behandeling en medicatie).
Gelet op wat de wetenschap zegt over de reikwijdte van verwachtingspatronen is het belangrijk dat ze zich niet identificeren met de diagnose. Of zoals de interviewer, Anja Akkermans, mij citeert: ‘Je bént je ziekte niet, hooguit héb je een ziekte!’
Op het eerste gezicht lijkt dit misschien weinig verschil te maken, maar het tegendeel is het geval. Een te grote mate van identificatie met een ziekte of aandoening leidt tot een negatief verwachtingspatroon en kan zo het nocebo-effect activeren. Dat is het gezondheidsbeschadigende effect dat niet ontstaat door de ziekte of aandoening zelf, maar uitsluitend doordat je negatieve verwachtingen daarover hebt, bijvoorbeeld over de mate van pijn die je zult ervaren. Je hersenen lopen namelijk vooruit op dit verwachtingspatroon en activeren stoffen die daarbij horen. Wie meer pijn verwacht, zal doorgaans daadwerkelijk meer pijn dan nodig ervaren, wijst onderzoek uit.
Niet voor niets stellen wetenschappers dat je verwachtingspatroon een biologische selffulfilling prophecy is; wat je verwacht, bepaalt in grote mate jouw biologische realiteit. In zekere zin ga je dan letterlijk belichamen wat je verwacht en gelooft.
Als je positieve verwachtingen hebt, roep je het placebo-effect op. Dit is het gezondheidsbevorderende effect dat ontstaat omdat je brein ook daarop vooruitloopt en alvast helende stoffen activeert die bij dit positieve verwachtingspatroon horen. Als mensen geloven dat ze een sterke pijnstiller krijgen terwijl ze slechts een neptablet ontvangen, blijken ze werkelijk (veel) minder pijn te ervaren. Onderzoek toont aan dat het brein dan dezelfde gebieden activeert als wanneer er een echte pijnstiller wordt toegediend.
De door mij ontwikkelde hersentraining is ideaal om negatieve verwachtingen om te buigen in positieve verwachtingen. Zo sla je twee vliegen in één klap:
Je voorkomt het optreden van het nocebo-effect zodat je niet méér klachten ervaart dan de ziekte of aandoening op zichzelf veroorzaakt;
Je maximaliseert het optreden van het placebo-effect zodat je de klachten die je ziekte of aandoening wel zelf veroorzaakt zoveel mogelijk worden tegengegaan.
Veel dank aan Anja Akkermans voor het mooie interview! Ik vond het een eer.
https://pascalebruinen.com/wp-content/uploads/2025/04/Interview-Wervelingen-scaled.jpg17702560Pascale Bruinenhttps://pascalebruinen.com/wp-content/uploads/2016/01/logo-01-300x138.pngPascale Bruinen2025-04-14 15:07:162025-04-14 15:07:16Interview in het magazine Wervelingen van de Scoliose Vereniging
Je kunt angst en pijn na een operatie zelf zo beperkt mogelijk houden door vooraf doemdenken, piekeren en pessimisme zoveel mogelijk te vermijden. In plaats daarvan creëer je een zo positief mogelijk verwachtingspatroon met behulp van hersentraining.
Wist jij dat je pijn na een operatie zelf op een natuurlijke manier kunt verminderen?
De meeste mensen weten dat stoppen met roken en (te) veel alcohol drinken, gezond eten, voldoende slapen, veel bewegen en regelmatig sporten (eventueel met fysiotherapeut) belangrijk zijn om zo fit mogelijk aan een ingreep te beginnen. Maar wat bijna niemand weet is dat een optimale mentale voorbereiding minstens even belangrijk, zo niet nog veel belangrijker is.
Daar ben ik zelf achter gekomen toen ik in 2016 onverwacht werd geconfronteerd met de noodzaak van een zware spoedoperatie waarvan de goede of levensbedreigende uitkomst pas tijdens de ingreep duidelijk zal worden. Omdat het erop of eronder is, heb ik in de tweeëneenhalve week tot aan mijn operatie een uitgebalanceerd programma gecreëerd dat maar één doel heeft: de best mogelijke uitkomst genereren.
Dagelijks zoek ik bewust ontspanning door meditatie, waarna ik me tijdens een visualisatie zo levendig mogelijk voorstel dat de anesthesie en operatie perfect verlopen en dat ik de best mogelijke uitslag krijg, na afloop van de ingreep geen pijn heb en heel snel herstel. Dit bevestig ik met affirmaties, positieve krachtspreuken. Hierdoor krijg ik steeds meer vertrouwen en lukt het me om topfit, ontspannen en met een rotsvast vertrouwen de OK in te gaan.
Na afloop krijg ik gelukkig niet alleen de best mogelijke uitslag, maar tot verbijstering van artsen en verplegend personeel blijk ik erna ook geen enkele pijnstilling nodig te hebben, zelfs nog geen paracetamol. Dit terwijl de anesthesist vooraf vanwege de zwaarte van de operatie had geadviseerd om extra pijnstilling toe te dienen via een slangetje in mijn rug. Bovendien ben ik supersnel hersteld.
Op bijgaande foto zie je mij in de uitslaapkamer, kort nadat ik uit de narcose ben bijgekomen.
Deze gebeurtenis leidt me naar talloze wetenschappelijke studies betreffende het placebo-effect: als mensen overtuigd raken van de werkzaamheid van een neppil, blijkt deze zonder enige werkzame stof in staat om medische klachten objectief te verminderen of zelfs te doen verdwijnen.
Dit komt door conditionering: hoe vaker mensen positief beïnvloed worden aangaande hun kans op genezing of herstel, de mate van pijn, de werkzaamheid van hun medicijn of het succes van hun behandeling, hoe positiever hun verwachtingspatroon wordt. Dankzij de kracht van de herhaling blijkt dit positieve verwachtingspatroon de hersenen vervolgens aan te zetten tot het produceren van diverse helende stoffen waardoor je immuunsysteem een boost krijgt, je sneller herstelt én (aanzienlijk) minder pijn hebt. Ik noem dit de ‘helende hersenspoeling’.
Je hebt dus zelf de beschikking over een natuurlijke apotheek!
Meer weten over dit onderwerp? Lees dan ‘Zelfherstel van binnenuit’. Moet je binnenkort zelf een operatie ondergaan of ben je HR-manager en wil je hulp bij een optimale mentale voorbereiding van je medewerkers? Neem dan contact met me op via info@academievoorzelfherstel.nl.
https://pascalebruinen.com/wp-content/uploads/2022/06/na-operatie-2016-e1654949066567.jpeg704900Pascale Bruinenhttps://pascalebruinen.com/wp-content/uploads/2016/01/logo-01-300x138.pngPascale Bruinen2022-06-11 14:06:012022-06-11 15:19:06Bang voor pijn na je operatie? Je kunt er zelf veel aan doen!
In deze moeilijke tijden is het voor iedereen al een uitdaging om zo goed mogelijk overeind te blijven. Maar voor alle mensen die om welke reden dan ook last hebben van (chronische) pijn, is het nu nog lastiger dan normaal. Er zijn immers heel veel mensen die vanwege een ziekte of aandoening chronische pijn hebben. En er zijn op dit moment ook mensen die te maken hebben met behandelingen en operaties die noodgedwongen worden uitgesteld waardoor (extra) pijnklachten optreden of deze langer voortduren. Dit ongelukkige gegeven zorgt voor meer stress en spanning, waardoor de pijn soms nog wordt verergerd.
Visualisaties kunnen helpen om pijn te verminderen.
Uit diverse internationale studies komt naar voren dat kankerpatiënten die naast hun normale behandeling ook regelmatig geleide visualisaties deden minder pijn hadden dan kankerpatiënten in een controlegroep die alleen hun normale behandeling ondergingen. Recent onderzoek in Nederlandse revalidatiecentra laat een soortgelijk beeld zien. Mensen die een nieuwe knie of heup hadden gekregen en fysiotherapie in combinatie met geleide visualisaties deden, bleken significant minder pijn (en een betere mobiliteit) te hebben dan de controlegroep die uitsluitend fysiotherapie deed. Inmiddels zijn er ook tientallen ziekenhuizen in Nederland die medische hypnose aanbieden, geleide ontspanningsvisualisaties waarmee zeer goede resultaten worden geboekt bij onder andere chronische (onbegrepen) buikpijn bij kinderen. Ook zijn er tandartsen die geleide visualisaties aanbieden om zo de pijn van hun patiënten te verlichten. En in België worden bij sommige operaties geleide ontspanningsvisualisaties met succes toegepast in combinatie met lokale verdoving als alternatief voor volledige narcose.
Zoals bij alle vormen van visualisatie is het ook hier belangrijk dat je eerst zo ontspannen mogelijk wordt. Dit bereik je het beste door ergens rustig te gaan zitten waar je niet gestoord kunt worden, je ogen te sluiten en je ademhaling te vertragen. Zo vertragen ook je hersengolven en kom je in een ontvankelijke staat, waardoor de visualisatie – mits met regelmaat gedaan – optimaal kan werken.
Interesse in een visualisatie tegen pijn? Kijk dan op mijn website van de Academie voor Zelfherstel.
https://pascalebruinen.com/wp-content/uploads/2019/07/Afbeelding-76.jpg13632795Pascale Bruinenhttps://pascalebruinen.com/wp-content/uploads/2016/01/logo-01-300x138.pngPascale Bruinen2020-04-03 17:46:542021-10-12 19:45:35Visualisaties tegen pijn
Toen ik jaren geleden ben begonnen met mediteren kwam mijn geest eindelijk tot rust. Ik realiseerde me dat het in mijn altijd drukke wereld een ongekende luxe is om ongestoord te kunnen zitten, om eens stil te zijn, mijn ogen te sluiten voor alle prikkels en even aan niks (proberen!) te denken door te focussen op mijn ademhaling en die vreemde maar al gauw vertrouwd voelende klanken van mantra’s.
Sinds die allereerste keer ben ik verslaafd. Ik maakte niet alleen de 21-daagse meditatiecyclus van Deepak Chopra en Oprah Winfrey af, ik kocht hem ook (behalve spiritueel zijn Oprah en Deepak ook commercieel en wie kan ze dit kwalijk nemen?) en daarna volgden al snel andere. Al na korte tijd viel er verschil te merken. Dagelijkse meditatie leidde bij mij tot meer focus, betere concentratie en een groter vertrouwen in mijn intuïtie. Op moeilijke momenten putte ik er bovendien hoop, kracht en inspiratie uit. Na verloop van tijd nam mijn stressgevoeligheid duidelijk af. Daarnaast groeiden mijn vergevingsgezindheid, compassie en zelfverzekerdheid. Ik voelde me steeds serener. Mijn meditaties intensiveerden ook mijn beginner’s mind oftewel ik bekeek alles om me heen meer en meer door de verwonderde ogen van een kind dat voor het eerst zijn omgeving ziet. Zo leerde ik de schoonheid van de wereld om me heen veel meer te waarderen.
Diverse onderzoeken waaronder die van Harvard University hebben bevonden dat meditatie ook op een biologisch niveau aantoonbaar is. Zo vergeleek Harvard neurowetenschapper Sara Lazar – die de gezondheidsvoordelen van meditatie eerst zelf heeft ervaren alvorens er ook onderzoek naar te gaan doen – mensen die al lange tijd mediteren met een controlegroep. Daarbij ontdekte ze dat mediteren de hersenen daadwerkelijk verandert. Met name hersengebieden die te maken hebben met zintuiglijk waarnemen, emotieregulatie, besluitvorming, geheugen, leren, empathie en stress veranderen in gunstige zin. Maar ze heeft ook aanwijzingen gevonden dat meditatie kan helpen bij depressie, angsten, slapeloosheid en pijn. Ook constateerde ze dat mediteren leidt tot een betere kwaliteit van leven.
Volgens Lazar suggereren de onderzoeksresultaten dat meditatie structurele evidence based veranderingen kunnen produceren in ons brein. Bovendien vond Lazar ook ondersteuning voor de stelling dat meditatie bepaalde verouderingseffecten van de hersenen zou kunnen afremmen. In zekere zin zou je zelfs kunnen zeggen dat meditatie ervoor zorgt dat je jonger wordt. Onderzoek van Nobelprijswinnares Elizabeth Blackburn (The Telomere Effect, p. 153-158) biedt namelijk sterke aanknopingspunten voor de stelling dat meditatie je telomeren verlengt. Een telomeer is de dna-structuur die zich aan het uiteinde van chromosomen bevindt. Bij elke celdeling worden je telomeren ietsje korter, waardoor uiteindelijk biologische veroudering optreedt en ziektes kunnen ontstaan. Telomeren worden vaak vergeleken met de plastic uiteindes van schoenveters. Net zoals deze voorkomen dat de veters gaan rafelen, hebben telomeren de taak om onze chromosomen te beschermen zodat we minder snel verouderen en beter beschermd zijn tegen ziektes. Meditatie kan in die zin dus zelfs bijdragen aan het (deels) terugdraaien van veroudering.
Tenslotte leer je dankzij meditatie dat jij de baas kunt worden over je gedachten. Daardoor kies je uiteindelijk bewust welke gedachten je omarmt en zodoende internaliseert. Want dat zijn de gedachten die jouw gezondheid en jouw leven direct beïnvloeden.
Meditatie mag dus met recht kwali-tijd voor jezelf worden genoemd.
https://pascalebruinen.com/wp-content/uploads/2018/12/MVB20161024-0038.jpg15101510Pascale Bruinenhttps://pascalebruinen.com/wp-content/uploads/2016/01/logo-01-300x138.pngPascale Bruinen2019-01-15 21:03:522019-01-15 21:03:52Meditatie: kwali-tijd voor jezelf (2)
